Lastdiagrammen en belastbaarheid van stellingen

Waar het in de praktijk vaak misgaat

In veel magazijnen wordt nog te snel gekeken naar alleen het palletgewicht of alleen het nominale hefvermogen van de truck. Dat is niet genoeg. Een pallet kan op lage hoogte nog veilig te hanteren zijn, maar op grotere hefhoogte niet meer. Andersom kan de heftruck de last wel aankunnen, terwijl de belasting per niveau of per veld van de stelling wordt overschreden. Veilig opslaan vraagt daarom altijd om een dubbele controle: heftruckcapaciteit én stellingbelasting, met oog voor statische vs. dynamische belasting.

Een lastdiagram correct lezen

Een lastdiagram laat zien hoeveel een heftruck onder specifieke omstandigheden veilig mag heffen. Meestal hangt de toelaatbare last samen met drie factoren: hefhoogte, lastzwaartepunt en de configuratie van de truck. Het nominale hefvermogen is daarbij een referentiewaarde, vaak gemeten bij een standaard lastzwaartepunt van 500 of 600 mm. In de praktijk daalt de restcapaciteit zodra de last verder naar voren ligt, hoger moet worden opgeslagen of voorzetapparatuur wordt gebruikt.

Denk daarbij aan langere pallets, een verschoven lading, een sideshift, klem of verlengvorken. Ook maststand en gebruiksomstandigheden kunnen invloed hebben. Daarom is niet het cijfer op de voorkant van de truck bepalend, maar altijd het lastdiagram dat past bij de actuele uitvoering.

Controle vóór elke hefbeweging

1. Bepaal het werkelijke gewicht van pallet en lading samen.
2. Bepaal het lastzwaartepunt. Bij een gelijkmatig verdeelde last van 1200 mm diep ligt dat vaak rond 600 mm.
3. Zoek in het lastdiagram de combinatie van hefhoogte en lastzwaartepunt op.
4. Controleer of voorzetapparatuur of een aangepaste truckconfiguratie een ander diagram vereist.
5. Is de toelaatbare last lager dan het echte gewicht, dan mag de last op die hoogte niet worden geheven.

Een praktisch voorbeeld: een truck kan op papier 2.500 kg heffen, maar op grotere hoogte en bij een ongunstig lastzwaartepunt kan de veilige capaciteit duidelijk lager uitvallen. Juist dat verschil maakt het lastdiagram onmisbaar.

Wat de belastbaarheid van een stelling betekent

De belastbaarheid van stellingen staat normaal op het belastingbord van een palletstelling en hoort bij exact die opstelling: type stelling, hoogte, liggerindeling, verankering en gebruik (zie ook de verplichtingen voor belastingborden op palletstellingen). Verandert die configuratie, dan mogen de oude waarden niet automatisch worden aangehouden. Bij palletstellingen ziet u meestal de volgende belastingen terug:

Deze waarden gelden alleen bij correct gebruik: gelijkmatig verdeelde lasten, onbeschadigde onderdelen, aanwezige borgingen en een passende palletmaat. Verplaatste liggers, aanrijdschade, ontbrekende borgpennen of wijzigingen in het gebruik kunnen de veilige belastbaarheid verlagen.

De koppeling tussen heftruck en stelling

Bij opslag op hoogte geldt altijd de laagste veilige grens. De truck moet de last veilig kunnen plaatsen, en de stelling moet diezelfde last in dat vak en dat veld veilig kunnen opnemen. Wie slechts één van beide controleert, creëert een onnodig risico.

• Controleer het totale gewicht inclusief pallet, verpakking en ladingdrager.
• Controleer of de palletmaat en lastverdeling passen bij het stellingniveau.
• Voorkom dat pallets scheef, met uitstekende last of met impact worden ingeslagen.
• Let op schade aan staanders, liggers, vloerankers en aanrijdbeveiliging.

Ook zicht en manoeuvreerruimte spelen mee. Een last die veilig lijkt in het diagram kan in een smal gangpad of bij beperkte zichtlijnen toch tot een onveilige plaatsing leiden. Het veilig gebruik en inspectie van palletstellingen is daarom altijd een combinatie van techniek, inrichting en werkinstructie.

Arbowet en normen in de praktijk

Volgens de Arbowet en de wettelijke eisen voor magazijnstellingen moet een werkgever zorgen voor veilige arbeidsmiddelen, duidelijke instructies en een veilige werkomgeving. Voor heftrucks betekent dat onder meer een leesbaar en passend lastdiagram. Voor stellingen betekent het dat belastingborden actueel zijn, schade wordt opgevolgd en de installatie periodiek wordt beoordeeld. De norm NEN-EN 15635: keuring en gebruik van magazijnstellingen vraagt om structurele controle van verstelbare palletstellingen en minimaal een periodieke beoordeling, in de praktijk doorgaans ten minste jaarlijks.

Veelgestelde vragen over lastdiagrammen en stellingen

Hoe bereken ik het lastzwaartepunt van een heftrucklading?

Bij een gelijkmatig verdeelde last ligt het zwaartepunt meestal in het midden van de lastdiepte. Een pallet van 1200 mm diep heeft dan vaak een lastzwaartepunt van ongeveer 600 mm. Ligt de lading niet gelijkmatig of steekt deze uit, dan schuift het zwaartepunt naar voren en neemt de veilige hefcapaciteit af.

Hoeveel kg kan een heftruck tillen?

Dat hangt niet alleen af van het nominale hefvermogen. De werkelijke capaciteit wordt bepaald door het lastdiagram en dus door hefhoogte, lastzwaartepunt, voorzetapparatuur en truckconfiguratie. Het juiste antwoord staat altijd op het actuele diagram van die specifieke heftruck.

Wat is de maximale hoogte die een heftruck kan bereiken?

De maximale hefhoogte is een technische eigenschap van de mast, maar dat zegt nog niets over de veilige last op die hoogte. Naarmate u hoger heft, daalt meestal de toelaatbare capaciteit. Kijk daarom niet alleen naar de maximale hoogte, maar altijd naar de combinatie van hoogte en gewicht in het lastdiagram.

Wat is bepalend als heftruck en stelling verschillende limieten hebben?

Altijd de laagste veilige grens. Kan de truck 1.800 kg op hoogte heffen, maar is het stellingniveau berekend op 1.500 kg, dan is 1.500 kg de grens. Kan de stelling meer dragen dan de truck op die hoogte aankan, dan blijft het lastdiagram van de heftruck leidend.

Wanneer moet een stelling opnieuw beoordeeld worden?

Dat is verstandig en vaak noodzakelijk bij schade, verplaatsing van liggers, wijziging van niveaus, ander palletformaat, zwaardere lasten of aanpassing van de configuratie. Ook zonder zichtbare wijzigingen hoort een stelling periodiek deskundig geïnspecteerd te worden volgens NEN-EN 15635.

Wilt u zekerheid over belastingborden, schadebeoordeling, een checklist voor veilige magazijnstellingen of periodieke stellinginspectie? VI-Nederland ondersteunt magazijnen in heel Nederland met praktische veiligheidsoplossingen, heldere rapportages en advies dat direct toepasbaar is op de werkvloer.